Thực hư bài thuốc từ cây Xuyên Tâm Liên hỗ trợ điều trị Covid-19

Theo Y học cổ truyền, xuyên tâm liên có vị đắng, tính hàn, có tác dụng thanh nhiệt giải độc, hoạt huyết, tiêu thũng chỉ thống. Thường được dùng trị cảm sốt, cúm, trị ho, viêm họng, viêm phổi, sưng amidan, viêm đường tiết niệu, viêm âm đạo, khí hư, đau bụng kinh, viêm nhiễm đường ruột, tăng huyết áp, đau nhức cơ thể, tê thấp, mụn nhọt…

Xuyên tâm liên có tên khoa học là Andrographis paniculata (Burm.f.) Wall. ex Nees], thuộc họ Ô rô (Acanthaceae), hay còn gọi là cây công cộng, hùng bút, lam khái liên, cây lá đắng, khô đảm thảo, nhất kiến kỷ… Trong tự nhiên, cây thuốc xuyên tâm liên có nguồn gốc từ Ấn Độ, sau đó được di thực và trồng phổ biến ở Nam Á, Đông Nam Á, miền nam Trung Quốc.

Dược chất trong cây thuốc Xuyên tâm liên có tác dụng kháng vi sinh vật (vi khuẩn, virus, nấm, ký sinh trùng), chống viêm, oxy hóa, ung thư… được dùng để điều trị các bệnh về gan, sốt, tiêu chảy cấp tính, tăng huyết áp, thủy đậu, bệnh phong, sốt rét, viêm nhiễm, ung thư, tiểu đường…

Hình ảnh cây Xuyên Tâm Liên

Kết quả nghiên cứu về tác dụng chống COVID-19 của Xuyên tâm liên

Tại Ấn Độ, kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Trường Cao đẳng dược JSS cho thấy, các thành phần trong cây thuốc Xuyên tâm liên có tác dụng chống lại COVID-19 bằng cách ức chế enzym protease chính của virus này trên thử nghiệm in silico.

Nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Đại học Airlangga (Indonesia) năm 2020 cho thấy, Xuyên tâm liên có tiềm năng là chất ức chế protease chính 6LU7 COVID-19.

Tăng cường miễn dịch là chiến lược toàn cầu để chống lại đại dịch COVID-19. Xuyên tâm liên trước đây được sử dụng rộng rãi để điều trị đau họng, cảm cúm và nhiễm trùng đường hô hấp… đã được các nhà khoa học tại Đại học Jadavpur, Ấn Độ (2020) nghiên cứu nhằm mục tiêu chống COVID-19 và các con đường lây lan của nó. Kết quả cho thấy, sự hợp lực giữa andrographolide và một số hợp chất khác của Xuyên tâm liên được xác định là chất chống viêm an toàn và hiệu quả, có tác dụng đối với nhiễm trùng đường hô hấp trên, có thể làm giảm đáng kể việc sản xuất cytokine và các yếu tố gây viêm trong nhiễm virus.

Tại Trung Quốc, trong quá trình đẩy lùi đại dịch COVID-19 đã thực hiện chương trình khuyên dùng cây thuốc xuyên tâm liên để điều trị lâm sàng COVID-19. Bài báo của nhóm tác giả thuộc Tasly Pharmaceutical Group Co. Thiên Tân, Trung Quốc (2020) đã tóm tắt tác dụng dược lý và ứng dụng lâm sàng của Xuyên tâm liên, đồng thời khẳng định các công năng thanh nhiệt và giải độc, kháng sinh và chống viêm, có tác dụng điều trị rõ ràng đối với các bệnh hô hấp bao gồm viêm phổi, viêm đường hô hấp trên do vi khuẩn, virus dựa trên một số lượng lớn dữ liệu lâm sàng đã được tích lũy. Xuyên Tâm Liêncó tác dụng tích cực trong việc hỗ trợ điều trị COVID-19 và có thể làm giảm mức độ viêm ở bệnh nhân, cải thiện các triệu chứng hô hấp, ức chế virus và cải thiện khả năng miễn dịch của cơ thể… với tính an toàn cao.

Ngoài ra, Xuyên Tâm Liên còn có tác dụng bảo vệ gan và có giá trị lâm sàng để điều trị các bệnh tim mạch, đồng thời có tác dụng bảo vệ đối với tổn thương gan, tim mạch do một số thuốc chống COVID-19 khác. Qua đây, có thể thấy việc hỗ trợ điều trị COVID-19 đông y phù hợp với lý thuyết của y học cổ truyền về vị thuốc Xuyên tâm liên.

Dược liệu Xuyên tâm liên từng được coi như “thần dược”, đặc biệt trong thời kỳ bao cấp, được dùng khá phổ biến. Các nghiên cứu gần đây càng cho thấy rõ giá trị của loại thuốc này trong điều trị bệnh nói chung, và tiềm năng trong hỗ trợ điều trị COVID-19 nói riêng. Tuy nhiên, sản lượng trồng loại dược liệu này hiện nay còn rất ít và ít được ghi đơn cũng như tham gia trong thành phần của thuốc thành phẩm đông dược.

Công dụng của xuyên tâm liên

Trong đông y, xuyên tâm liên là vị thuốc có tác dụng thanh nhiệt, giải độc thường dùng trong đời sống nhân dân. Xuyên tâm liên từng được coi như “thần dược” của thời bao cấp ở nước ta. Trong bối cảnh kinh tế khó khăn sau ngày giải phóng, ngành y tế thời đó cũng như các ngành khác đã phải đối mặt với tình trạng thiếu thốn đủ thứ. Khi đó dược liệu Xuyên tâm liên được dùng để điều trị nhiều loại bệnh khác nhau như:

– Xuyên tâm liên có tác dụng thanh nhiệt, giải độc

– Hỗ trợ điều trị viêm đường hô hấp như viêm phổi, viêm họng, viêm phế quản…

– Hỗ trợ điều trị viêm hệ tiêu hóa: viêm ruột cấp, viêm dạ dày cấp, đau bụng, đi ngoài…

– Hỗ trợ điều trị viêm nhiễm cấp hệ bài tiết: viêm thận cấp, viêm tiết niệu, viêm bàng quang…

– Hỗ trợ điều trị viêm gan cấp, vàng da, viêm gan B

– Đắp ngoài để điều trị rắn độc cắn (Theo kinh nghiệm dân gian)

– Điều trị mọn nhọt, viêm nhiễm (Theo kinh nghiệm dân gian)

Cách dùng xuyên tâm liên hiệu quả

Để nâng cao thể chất tăng cường sức đề kháng, người dân có thể dùng đơn lẻ bằng cách mua, thu hái Xuyên tâm liên về phơi khô, sau đó sử dụng 15-20gr cây thuốc đun với một lít nước, giảm lửa và đun thêm khoảng 15 phút cho thuốc ngấm, dùng thuốc bằng nước ấm như bài thuốc chữa cảm mạ